GİRESUN’UN DERELİ İLÇESİ’NDEKİ HAFIZALARDA VE GERİDE BIRAKTIKLARI

-2-
Sonuç

Yazının öncesi “1. Kısım – Sel Gider, Kumu Kalır” için lütfen aşağıdaki butona tıklayınız.

Muhtemel sel felaketlerinin önlenmesi amacıyla;

1- Şekil 12-15’teki resimlerde görülen balçık, dal, çalı, çamur, kaya ve çakıl taşlarının kaynağı incelenmeli, araştırılmalıdır.

Şekil12: Selin bıraktığı izler. Sağdaki bir sokak ötesinde çok sorun görünmemektedir.

Şekil 13: Selin sokaktan çıktığı yerde yaptığı hasarlar ve geride kalan çamura gömülmüş araçlar. Yer altındaki otopark çamur ile dolmuştur. Yerinin uygunluğu ve yer üstünde yapılması konusu incelenmelidir.

Şekil 14: Selin bıraktığı atıklar ve meydana gelen hasar ve zararlar

Şekil15: Selin oluşturduğu bir yıkıntı ve toprağın aşınarak oyulması.

2- Akarsulara paralel varsa tüm mıcır ve çakıl üretim tesisleri uygun depolama için yazılı olarak uyarılmalıdır. Hafriyat ve atıkların derelere ve çaylara dökülmesi önlenmeli, bu konudaki yaptırımlar ve cezalar arttırılmalıdır. (ÖNEMLİ!)

Şekil 16: Dere kenarlarına bırakılan molozlar ev inşaat atıkları.

Şekil17: Dere kenarlarına bırakılan molozlar ve inşaat atıkları.

3- 08.2020 tarihinde Akkaya Köyü’ndeki sel felaketinin Dereli’deki sele etkisi detaylı olarak incelenmelidir.

Şekil 18: Akkaya Köyü’ndeki sel felaketinin 23.08.2020 tarihindeki izleri. Ağaçların akış yönündeki kanalda tıkanmaya sebep olduğu açıktır. Ağaçların nereden geldiği ile ilgili bir soru bu sel probleminin çözümü olacaktır. Bu bölgede atık, moloz, mıcır, çöp konusunda yeterli düzeyde bir bilinç gelişmediği kanaati oluşmuştur. Etrafa yayılan kesilen ağaç mı, istiflenen standart odun mu yoksa ormandan kesilip kışın yakılmak üzere bekleyen kütükler mi ya da selin söktüğü ölü ağaçlar mı incelenmeye değerdir. Hâkim renge bakıldığında; bunların canlı ağaç olmadığı veya çamura bulanıp boyandığı görülmektedir. Konu detaylı olarak soruşturulmalıdır. Dereli’yi çamur, çalı çırpı ve ağaç parçalarının basmasında buradan sürüklenen veya taşınan doğal cisimlerin olduğu hususunda kanaat de oluşmuştur. Bu köyün aşağısındaki vadide oluşan dere Dereli’nin çevresinde konuşlandığı Aksu Çayı’na bağlanmaktadır. Sel suyunun ve dağdan kopan taşların kinetik enerjisi nedeniyle ilçede can kaybı, kayıp, zarar ve hasar büyük olmuştur. Ani baskında yıkılan veya çöken dere yatak duvarı, istinat duvarı, set, bent veya baraj var mı incelenmeli, varsa sağlamlık ve yapım tekniği açısından çok yönlü araştırılmalıdır.

 

4- İdarece Haftalık Rutin Akarsu Yatağı ve Kıyı Tesisleri Güvenlik Gezisi yapılmalı ve sonuçlar il idaresine raporlanmalıdır.

5- Köprü ve yol yapan firmalara sel güvenlikli hafriyat boşaltma alanı gösterilmelidir.

6- Eğimli araziler bölgeye uygun ve sele dayanıklı bitki örtüsüyle ağaçlandırılmalı, heyelan ve toprak kaymalarını önlemek için de istinat duvarları rutin olarak yol boyunca inşa edilmelidir.

7- Akarsuyun dönüşlerdeki aşındırma kuvveti daha fazladır ve daha çok alanı tarar. Yakından yol geçmesi durumunda yol tabanında çökme yaşanması çok normaldir, doğaldır. Yolları destekleme çalışmaları yapmak gerekir. Ayrıca akışın yön değiştirdiği dönüş alanları ayrıca su içinde sürüklenen veya yüzüp gelen birikintilerin de çok olduğu yerlerdir. Bu nedenle; yıllık olarak düzenlenecek Akarsu Yatağı ve Kıyı Bakım Planına konulmalıdır.

(a)
(b)

Şekil 19: Dere yatağında birikmiş çakıl taşları: Bu birikintiler planlanacak yıllık dere ve çay bakımlarında temizlenmelidir. Dönüşlerde oluşan mıcır ve/veya çakıl yığınları resimde açıkça görülmektedir. Derelerin taşmasına neden olan bu atıklar kaynağında durdurulmalı ya da insan eliyle etrafa bırakılanların akarsulara karışması önlenmelidir.

 

Şekil 20: Selin yıktığı bir ev görülmektedir. Taş üstüne taş kalmamıştır. Suyun itici gücü ve selin içindeki ataş ve yüzer maddelerin yıkıcı kuvveti açıkça görülmektedir.

Şekil 21: Toprağın kaymasını önleyecek istinat duvarı

8- Kesintisiz ulaşım ve erişim için her oturma merkezine alternatifli ulaşım yolları açılmalı ve bu yollar sele dayanıklı yapılmalıdır. Yardım, sağlık destek, arama ve kurtarma, sağlık müdahale, gıda destek ve temizlik faaliyetleri büyük çoğunlukla karayoluyla yapılmaktadır. Yardımların ivedilikle ulaşması karayollarının açık ve kullanılabilir olmasına bağlıdır.

Şekil 22: Selle birlikte ulaşım birçok köye kesilmiştir.

9- Selle birlikte gelip akışı engelleyen ve menfezleri tıkayan dal ve ağaç bitki parçaları ile büyük kaya ve taşları tutacak “Sel Su Süzgeçleri ve Biriktirme Havuzları Dizisi” kurulmalıdır.

 

Şekil 23: Çakıl ve taş tutma havuzları-Yatay akışlı olan yerlerde ve derelerde uygulanabilir

Şekil 24: Eğimli araziden akan derelerde taşınan yatakta tıkanmaya neden olabilecek  çakıl, kum, kaya ve bitki parçalarını tutmak için filtreleme ve durdurma havuzları. Ancak sağlam ve sele dayanıklı yapılmaları esastır.

 

10- Prefabrik evler, para çekme makineleri ve diğer seyyar modüllerin yerinden çıkarak sel ile birlikte hareket ettiği düşünüldüğünde bu ve benzeri yapıların yere sabitlenmesi gerektiği açıktır ve bu konu denetlenmelidir

Şekil 25: Para çekme makinesinin sel dolayısıyla yerinden sürüklenmesi ve bir aracın balçığa saplanması (Not: Banka ismi kapatılmıştır.)

Şekil 26: Selin açtığı maddi ve manevi yaralar elbirliğiyle sarılıyor. Yolun açıksa destek her zaman akacaktır. Yollar can damarlarımızdır. Akış varsa can da vardır, canlı da. (Resim: Dereli Belediyesi)

Yük. Müh. Ertan Halaç – 16 Eylül Mayıs 2020

Yazının devamı “3. Kısım – Son Söz” için lütfen aşağıdaki butona tıklayınız.

Dereli Sel Felaketi