Afet Araştırmaları Derneği


Afetlerde Yangınların Planlanması

Afetlerde Yangınların Planlanması 1

Afet riski altında bulunan tüm ülkeler için afetin sonuçlarının planlanması önemli bir sorumluluk oluşturmuştur. Afetlerin meydana gelmesinin sonrası olayın olduğu bölge, ülke ve hatta diğer uluslar bile sosyal, ekonomik maddi ve manevi etkilenebilmektedir.

Bu sebeple afet öncesi anı ve sonrası sonuçlarından olan yangın güvenliğinin de iyi planlanması hazırlanılması gerekmektedir. Bu sayede sonuçların getirdiği zarar en aza indirilecek güven ve iyileştirmeler kısa sürelerde yapılabilecektir.

Afetlerin olması beklenen bölgelerde hazırlanan yangın müdahale ve mücadele ekiplerinin planlama süreçlerinin hazırlanması bir dizi başlıklarla yapılmalıdır.

Afetlerde Yangınların Planlanması 2
Resim: 11 Mart 2011'de Japonya'nın kuzeyindeki Miyagi Eyaleti'ndeki Natori şehrinde, bölgeyi şiddetli depremler vurduktan sonra Natori nehri tsunami gelgit dalgalarıyla çevreyi sular altında bırakırken evlerde yangınlar başladı.

Afet bölgesinde görev yapan acil durum müdahale birimlerinin hazırlanması nasıl olmalıdır?

  • Afet bölgesinde görevli müdahale birimlerinin olası afetlerin neler olabileceği, bölgesindeki afetlerin ne tür tehlikeler oluşturacağı konusunda çalışma yapması ile işe başlamalıdır.
  • Bu çalışmalarda öncelikli ekiplerin çalışan güvenliği ve yapısal alanlarının güvenli olması yönünde yapılmalıdır. Güvensiz alanlar ve yapılarda görev yapan afet ve acil durum ekiplerinin zarar görmesi afet müdahalesinin sağlıklı işlememesine sebep olacaktır.
  • Afetlerin bölgesine vereceği zarar, tehlike ve risklerinin sonuçları ve bunların ne kadarlık bir alan ve kişileri etkileyeceği konusunda analiz çalışması yapmalıdır.
  • Bu çalışmalar sonrası bulunan afet risklerine karşı ekiplerin nasıl kontrol alacağı gelmektedir.
  • Bu olaylar hakkında bilgi deneyim, araç ekipman ve kapasitesi hakkında tedbir ve çalışmalar başlatması gerekmektedir.
  • Bu aşamada kesinlikle olaylara bakışı ve planlaması yüzeysel ve geçici olmamalıdır. Tam aksine ileriye dönük işlevsel, yenilenebilir olmalıdır.
  • Buraya kadar yapacağı tüm çalışmalarda acil durum müdahale birimleri yapmış olduğu tüm bu çalışmaları uygun ve kullanılır hale getirerek dosyalanmalıdır.
  • Belli zaman ve durumlarda bu dokümantasyonun yenilenmesi, kontrol edilmesi gerçekleştirilmelidir.
  • Gelişen durumlar, yeni olay ve işlemler bu çalışmaya eklenmeli veya değiştirilmelidir.
  • Tüm bu iş ve işlemler için çalışma programı hazırlanmalıdır.

Afet öncesi yangın müdahale ve mücadele ekiplerimizin
yeterliliği nasıl ölçülür?

  • Afete maruz kalacak bölgelerde yapılan risk çalışmaları ekiplerimizin yeterliliği ve kapasitelerinin belirlenmesinde de kullanılabilir.
  • Risk çalışmaları sonrası analiz sonuçlarına göre beklenilen tehlikelerin önlenebilmesi, yavaşlatılması veya kontrol altına alınması konusunda planlar hazırlanarak harekete geçilmelidir.
  • Bu verilere göre mevcut ekiplerimiz durumu karşılaştırılmalı tüm yönleri (çalışan, araç, malzeme, bilgi,…) incelenmelidir. Buna göre ekipler hakkında bir yol haritası belirlenmelidir.
  • Neyi, Nasıl, Nerede, … Yapmalıyım gibi soruları cevaplandırarak planlama ve organizasyonları hazırlamalıdır.
Afetlerde Yangınların Planlanması 3
Resim: 1999 Gölcük depremi sonrası TÜPRAŞ üretim işletmesinde yangın başlaması.
  • Afet sonrası olaylar ve olaylara müdahale edecek ekiplerin karşılaştırılması, elimizdeki gücü ve yeterliliği konusunda bize bilgi verecektir.
  • Bu bilginin işlenmesi sonucunda güçlü yönlerin korunması, eksik veya yetersiz yönler hakkında iyileştirme ve geliştirme çalışmaları başlatılmalıdır.
  • Tüm bu çalışmalar kamu güvenliğinden sorumlu birimlerin takibinde olacağı gibi özel işletmelerinde kendi ekiplerinde bu tür çalışmaları destekleyen hazırlıkları yapmaları beklenmelidir.

Afetlerde Yangınların Planlanması 4
Resim: Afet öncesi yangın ekiplerimizin yeterliliği konusunda çalışma yapılmalıdır.

Afet anında yangın müdahale ve mücadele ekiplerini bekleyen tehlikeler nelerdir?

Afet anı riskleri afetin çeşidine göre değişiklik gösterir. Deprem, fırtına ve sel baskını gibi afetlerin ekiplere getireceği yangın yükü ve riskleri farklı olacaktır.

Tüm afet olaylarının yangın riski taşıdığı unutulmamalıdır. Afetlerin yıkıcı sonuçları insan, endüstri ve canlıların yaşadığı alanlar olacaktır.

Deprem zamanında beklenen yangın olayları daha fazla olacaktır.

Deprem birçok tehlikeli durumların tetiklenmesine ve yangınların başlamasına sebep olacaktır. Bu sebeple deprem sonrası oluşacak yangın olaylarına karşı hazırlık yapılması önemlidir. Su, köpük, gibi söndürme maddelerine ulaşmakta zorluk yaşanabilir.

Kimyasal maddelerin olay yerine yayılması yangın mücadelesinde çalışanları etkileyebilir.

Afet anı sonrası yangınlarda yangın mücadele ekiplerini bekleyen diğer bir tehlikede ihbarların fazla gelmesi olacaktır.

İhbarların fazlalığı afetler kaynaklı olsa da insanların psikolojik durumları ve sosyal kaygıları sebebiyle de fazla olabilmektedir. Korkan ve kendini güvensiz hisseden insanlar bu zamanlarda yangınlara yaklaşımı çok değişik olabilmektedir.

Yangın mücadele ekiplerinin afetler sonrası yangınlara yetersiz kalma ihtimali çok fazladır. Olayların tamamına istenilen zamanda müdahale edilemeyebilir. Afetler her zaman yaşanılan olaylar değildir. Ancak afet sonrası yangın olaylarının incelenmesi, olay tirajlarının zamanında yapılması ekiplerin yangın olaylarını paylaşımında önemli rol oynayacaktır.

Afet sonrası yangınların kısa zamanda gerçekleşmesi ekiplerin gücünün yetersiz kalmasına sebep olacaktır. Bu duruma karşı size yardıma gelmesi beklenilen ekiplerin ve diğer bölge yangın ekiplerinin de başka bir yangınla mücadele ettikleri çok büyük ihtimaldir. Bu sebeple olası yangınlarda tek ekip çalışmanız gerekebilir. Buna hazırlıklı olunması gerekmektedir.

Yakın civardan beklediğiniz yardımcı ekiplerinde kendi bölge güvenliği için hazır beklemesi veya olaylarındaki artışı size yardıma gelmelerinde gecikmelere sebep olabilecektir.

Afet sonrası çalışan motivasyonu yakın çevrenin zarar görmesi sonucu zayıflıyabilir. Çalışanlarda psikolojik baskı oluşabilir.

Yangın ekibinizin rutin yangınları dışında daha farklı ve büyük yangınlar olacağı planlanmalıdır.  

İşletmenizde yangınlarda kullanmayı düşündüğünüz kamu desteği gelmeyebilir.

Taşra ve şehirden uzak işletmelerde bu önemli bir risktir.

Afetler yıkıcı ve büyük tehlikeler barındırması sebebiyle yangından başka olay yerinde farklı olaylarında yaşanabilmesi söz konusu olacaktır. Siz yangına müdahale ederken afetin yıkıcılığı devam edebilir.

Afetlerde Yangınların Planlanması 5
Resim: Afetler sonrası müdahale ekiplerini birçok tehlikeler beklemektedir.

Sosyal medyanda paylaş, herkes haberdar olsun!